Zwijgrecht verdachte

Zwijgrecht verdachte

Heeft een verdachte zwijgrecht? Is antwoorden verplicht?

Het zwijgrecht is een fundamenteel recht van elke verdachte in België. Het betekent dat de verdachte het recht heeft om te zwijgen en geen antwoord moet geven op vragen die hem gesteld worden. Het zwijgrecht is een belangrijk onderdeel van het recht op een eerlijk proces en het vermijden van zelfbeschuldiging. Het is echter belangrijk op te merken dat het zwijgrecht niet betekent dat de verdachte geen verklaring kan afleggen. De verdachte kan er nog steeds voor kiezen om een verklaring af te leggen, maar hij is niet verplicht om dit te doen.

Waarom bestaat het zwijgrecht?

Het zwijgrecht bestaat om verdachten te beschermen tegen zelfbeschuldiging en om te voorkomen dat ze gedwongen worden om tegen zichzelf te getuigen. Het is een fundamenteel recht dat voortkomt uit het principe dat niemand gedwongen mag worden om mee te werken aan zijn eigen veroordeling. Het zwijgrecht is een belangrijk onderdeel van het rechtssysteem en het is van groot belang dat verdachten zich bewust zijn van dit recht en er gebruik van kunnen maken. Het is echter ook belangrijk om te benadrukken dat het zwijgrecht niet betekent dat een verdachte schuldig is of iets te verbergen heeft. Het is simpelweg een recht dat verdachten hebben om zichzelf te beschermen en ervoor te zorgen dat het recht op een eerlijk proces wordt gewaarborgd.

Voordelen zwijgrecht

Bij een eerste verhoor heb je als verdachte vaak nog geen enkele kennis van het dossier en dus ook niet van de belastende elementen tegen jou. Zelfs als de politiediensten zeggen dat er bewijzen zijn, is dit niet altijd duidelijk. Het kan in die omstandigheden interessant zij om beroep te doen op het zwijgrecht. 

Je kan er altijd voor kiezen om op een later tijdstip, met kennis van het dossier, een weloverwogen verklaring af te leggen.

Een belastende verklaring (bekentenis) vormt een bewijselement tegen jou.  

Beroep doen op het zwijgrecht of een verklaring waarbij de feiten worden ontkend, kan in een dossier maken dat het openbaar ministerie onvoldoende bewijselementen in handen heeft. Als er wel een proces  komt, kan de rechter besluiten dat er geen strafbaar feit bewezen is. Ook wanneer er beroep wordt gedaan op het zwijgrecht, kan dit tot een vrijspraak leiden.

Nadelen zwijgrecht

Een beroep op het zwijgrecht kan argwaan wekken bij de politiediensten waardoor een voorarrest langer voortduurt en je dus langer van jouw vrijheid blijft beroofd. Als een feit bewezen is, kan het ook raadzaam zijn om juist wel mee te werken aan het onderzoek. In sommige omstandigheden kan meewerken er juist voor zorgen dat de strafvordering lager komt te liggen.

Kan je het zwijgrecht inroepen op sommige vragen van de politie?

Ja, je kiest ervoor om jouw zwijgrecht in te roepen voor het gehele verhoor of enkel voor sommige vragen Je kies er zelf voor om sommige vragen wel of niet te beantwoorden.

Welk wetsartikel is van toepassing?

Het zwijgrecht vloeit voort uit Europese wetgeving zoals het recht op vrijheid en veiligheid gewaarborgd door artikel 5 EVRM en het verbod op rechtsmisbruik vermeld in artikel 17 EVRM (Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens).

In het Belgische wetboek van strafvordering staat in artikel 47bis dat een verdachte “de keuze heeft na bekendmaking van zijn identiteit om een verklaring af te leggen, te antwoorden op de hem gestelde vragen of te zwijgen“. Het beginsel dat een verdachte mag zwijgen, is dus ook wettelijk geregeld in Belgische wetgeving. Het is dan ook één van de belangrijkste rechten in ons strafrecht.

Hoe kan je gebruikmaken van het zwijgrecht?

Je doet dit door simpelweg te verklaren: “ik wens beroep op het zwijgrecht te doen”.

Heb je ook andere rechten bij een verhoor?

Als verdachte in België heb je naast het zwijgen ook verschillende andere rechten:

  • Je hebt het recht om een advocaat te raadplegen en je te laten bijstaan tijdens het verhoor.
  • De politie moet je informeren
  • Je kan een gratis tolk vragen
  • Je hebt recht op een onderbreking waarbij er gedurende 15 minuten een vertrouwelijk gesprek met een advocaat kan plaatsvinden
  • Je mag eenmalig om uitstel vragen
  • Je mag altijd de tekst van het verhoor nalezen en verbeteren
  • Je mag komen en gaan zolang er geen sprake is van een arrestatie

Het is belangrijk om deze rechten te kennen en te gebruiken om jezelf te beschermen tijdens het strafproces. Bijstand van een advocaat is vaak aangewezen.

Wat zijn de gevolgen van het zwijgrecht?

De gevolgen van het zwijgrecht kunnen zowel positief als negatief zijn voor de verdachte. Enerzijds kan het zwijgen ervoor zorgen dat de verdachte geen belastende verklaringen aflegt die tegen hem gebruikt kunnen worden. Anderzijds kan het zwijgen ook als verdacht worden gezien en kan het openbaar ministerie en de rechter doen vermoeden dat de verdachte iets te verbergen heeft.

Het is daarom belangrijk om goed te overwegen of het zwijgrecht in een specifieke situatie de beste keuze is. In sommige omstandigheden of gevallen waarin er een twijfel of gebrek aan bewijs is, kan het beroep hierop juist ervoor zorgen dat er een veroordeling mee wordt voorkomen.

Het gaat hier vaak om een strategische beslissing. Het is dan ook altijd aan te raden om een advocaat te raadplegen voordat je als verdachte besluit om te zwijgen. Een advocaat bekijkt steeds het hele dossier en de alle feiten grondig en houdt hierbij onder andere rekening met:

  • Wat zijn de feiten?
  • Gaat het om feiten waarvan duidelijk is dat het gaat om een strafbaar feit?
  • Is er een vrijspraak mogelijk?
  • Is er sprake van een voorarrest?
  • Is er een bekentenis van een mededader?
  • Hoe is het onderzoek van de politie gelopen?
  • Wat zijn de eerder afgelegde verklaringen?
  • Heeft de politie bewijs in handen?
  • Wat is de wijze waarop het onderzoek heeft plaatsgevonden?
  • Zijn alle betrokken partijen al gehoord?
  • Zijn er getuigen gehoord?
  • Is er sprake van overig bewijs?
  • Hoe zal de rechter deze verklaring interpreteren?
Sanne De Clerck

Sanne De Clerck

Sanne De Clerck is al jarenlang gespecialiseerd in strafrecht en zedenfeiten. Het is haar passie om op te komen voor de rechten van een ander. Via de website Advocaat Zeden wenst zij iedereen te informeren aangaande zedendelicten en strafrechtelijke procedures.
advies delen met anderen

Inhoud

× Advies nodig?